| rGyalrong 嘉絨語支 | |
|---|---|
|
●四土西部(SiTu-West)
●四土南部(SiTu-South) ●四土東部(SiTu-East) ●四土北部(SiTu-North) ●茶堡(Japhug) ●草登(Tshobdun) ●日部(Zbu) | |
歷史版本:2024-3-2 關係樹提示:語言溯源充滿爭議、古音小鏡樹齡比主流偏長(約長20%-45%)、在語系內部是一致可比的 | |
| rGyalrong 嘉絨語支 |
材料明細(語言名+出處代號) | 來源 | 「來源」分組 | 出處 | 釋 文 |
詞數 | 是否建樹 未建樹原因 |
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 四土北部 | 1 | 嘉絨東部 rGyalrong(Eastern) SHK-rGEQ | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Sun H 91 rEQ | 英 | 314 | ✔ |
| 2 | 嘉絨 rGyalrong Gyarong-Nag | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 97 GyQ | 英 | 686 | ✔ | |
| 3 | 馬爾康腳木足 Maerkang-Jiamuzu YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 418 | ✔ | |
| 4 | 馬爾康白灣 Maerkang-Baiwan YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 416 | ✔ | |
| 5 | 馬爾康本真 Maerkang-Benzhen YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 420 | ✔ | |
| 6 | 馬爾康本真 rGBenzhen JS-rGBenzhe | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Sun J 97 rGB | 英 | 1383 | ✔ | |
| 7 | 馬爾康莫拉 Maerkang-Bola-A YN-RGLD@SS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@SS | 英 | 1227 | ✔ | |
| 8 | 馬爾康莫拉 Maerkang-Bola-B YN-RGLD@YN | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@YN | 英 | 1109 | ✔ | |
| 9 | 馬爾康莫拉 Maerkang-Bola-C YN-RGLD@SS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@SS | 英 | 474 | ✔ | |
| 10 | 馬爾康卓克基 Maerkang-Zhuokeji YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 411 | ✔ | |
| 11 | 嘉絨 rGyalrong ZMYYC | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Sun H 91 ZMYY | 英 | 976 | ✔ | |
| 12 | 馬爾康 rGyalrong(Maerkang) TBL | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Huang and Dai 92 TBL | 英 | 1816 | ✔ | |
| 13 | 馬爾康梭磨 Maerkang-Soman YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 1229 | ✔ | |
| 14 | 馬爾康梭磨 Maerkang-Soman YB2020 | 中國語保工程 | 語保工程 2020 | 漢 | 2604 | ✔ | ||
| 15 | 馬爾康梭磨 Maerkang-Soman-S YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 420 | ✔ | |
| 16 | 紅原壤口 Hongyuan-Rangkou YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 412 | ✔ | |
| 17 | 紅原刷經寺 Hongyuan-Shuajingsi YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 412 | ✔ | |
| 18 | 嘉絨 rGyalrong DQ-Jiarong | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Dai 89 Jiar | 英 | 263 | ✔ | |
| 19 | 馬爾康松崗 Maerkang-Songgang YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 414 | ✔ | |
| 20 | 馬爾康党垻 Maerkang-Dangba YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 415 | ✔ | |
| 21 | 黑水沙石多 Heishui-Shashiduo-M YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 411 | ✔ | |
| 22 | 黑水沙石多 Heishui-Shashiduo YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 409 | ✔ | |
| 23 | 黑水蘆花 Heishui-Luhua YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 420 | ✔ | |
| 24 | 馬爾康白灣 Bragbar[Situ] Lai&List2023 | Lexibank | Rgyalrongic | Lai&List2023 | 英 | 308 | 新增 | |
| 25 | 馬爾康腳木足 Kyomkyo[Situ] Lai&List2023 | Lexibank | Rgyalrongic | Lai&List2023 | 英 | 268 | 新增 | |
| 四土東部 | 26 | 理縣薛城 Lixian-Xuecheng YN-RGLD@JY | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@JY | 英 | 1220 | ✔ |
| 27 | 理縣薛城 Lixian-Xuecheng YB2020 | 中國語保工程 | 語保工程 2020 | 漢 | 2571 | ✔ | ||
| 28 | 理縣下孟 Lixian-Xiameng YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 413 | ✔ | |
| 29 | 理縣上孟 Lixian-Shangmeng YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 412 | ✔ | |
| 30 | 理縣甘堡 Lixian-Ganbao YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 393 | ✔ | |
| 31 | 理縣興隆克 Lixian-Xinglongke YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 401 | ✔ | |
| 32 | 理縣朴頭 Lixian-Putou YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 411 | ✔ | |
| 33 | 理縣古爾溝 Lixian-Guergou YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 405 | ✔ | |
| 34 | 理縣夾壁 Lixian-Jiabi YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 411 | ✔ | |
| 35 | 理縣米亞羅 Lixian-Miyalo YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 419 | ✔ | |
| 四土南部 | 36 | 小金木坡 Xiaojin-Mupo YB2020 | 中國語保工程 | 語保工程 2020 | 漢 | 2845 | ✔ | |
| 37 | 小金木坡 Xiaojin-Mupo YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 415 | ✔ | |
| 38 | 小金結斯 Xiaojin-Jiesi YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 420 | ✔ | |
| 39 | 小金八角 Xiaojin-Bajiao YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 416 | ✔ | |
| 40 | 丹巴太平橋 Danba-Taipingqiao YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 408 | ✔ | |
| 41 | 小金達維 Xiaojin-Dawei YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 414 | ✔ | |
| 42 | 小金撫邊 Xiaojin-Fubian YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 418 | ✔ | |
| 43 | 小金新格 Xiaojin-Xinge YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 411 | ✔ | |
| 44 | 小金宅壟 Xiaojin-Zhailong YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 417 | ✔ | |
| 45 | 丹巴半扇門 Danba-Banshanmen YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 410 | ✔ | |
| 46 | 小金汗牛 Xiaojin-Hanniu YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 408 | ✔ | |
| 47 | 寶興磽磧 Baoxing-Yuojie YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 409 | ✔ | |
| 48 | 寶興磽磧 Baoxing-Leilecun YN-RGLD@SS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@SS | 英 | 440 | ✔ | |
| 49 | 小金日隆 Xiaojin-Rilong YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 402 | ✔ | |
| 50 | 丹巴太平橋 Danba-Taipingqiao YB2020 | 中國語保工程 | 語保工程 2020 | 漢 | 2751 | 難以決斷 | ||
| 四土西部 | 51 | 金川毛日 Jinchuan-Maori YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 408 | ✔ |
| 52 | 金川集沐 Jinchuan-Jimu YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 417 | ✔ | |
| 53 | 金川卡拉腳 Jinchuan-Kalajiao YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 413 | ✔ | |
| 54 | 金川撒瓦腳 Jinchuan-Sawajiao YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 417 | ✔ | |
| 55 | 金川馬爾邦 Jinchuan-Maerbang YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 411 | ✔ | |
| 56 | 金川馬奈 Jinchuan-Manai YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 416 | ✔ | |
| 57 | 金川萬林 Jinchuan-Wanlin YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 408 | ✔ | |
| 58 | 金川獨松 Jinchuan-Dusong YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 396 | ✔ | |
| 59 | 金川河東 Jinchuan-Hedong YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 415 | ✔ | |
| 60 | 金川曾達 Jinchuan-Cengda YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 405 | ✔ | |
| 61 | 丹巴巴底 Danba-Badi YN-RGLD@HS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@HS | 英 | 409 | ✔ | |
| 62 | 丹巴巴底 Danba-Badi-M YN-RGLD@HS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@HS | 英 | 716 | ✔ | |
| 63 | 丹巴巴底 Danba-Badi-Q YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 459 | ✔ | |
| 64 | 金川太陽河 Jinchuan-Taiyanghe YN-RGLD@SP&TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@SP&TS | 英 | 398 | ✔ | |
| 日部 | 65 | 色達歌樂沱 Seda-Geletuo YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 408 | ✔ |
| 66 | 壤塘石里 Rangtang-Shili YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 407 | ✔ | |
| 67 | 阿垻柯河 Aba-Kehe YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 407 | ✔ | |
| 68 | 阿垻茸安 Aba-Rongan YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 408 | ✔ | |
| 69 | 馬爾康日部 Maerkang-Zbu YB2020 | 中國語保工程 | 語保工程 2020 | 漢 | 2768 | ✔ | ||
| 70 | 馬爾康日部 Maerkang-Zbu YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 418 | ✔ | |
| 71 | 馬爾康康山 Maerkang-Kangshan YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 415 | ✔ | |
| 72 | 嘉絨西北 rGyalrong(NW) SHK-rGNWQ | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Sun H 91 rNW | 英 | 335 | 詞少 | |
| 73 | 馬爾康日部 Maerkang-Ribu HZY2017 | 論著 | HZY2017 | 漢 | 426 | 詞少 | ||
| 74 | 馬爾康日部嘉楚 Ngyaltsu[Zbu] Lai&List2023 | Lexibank | Rgyalrongic | Lai&List2023 | 英 | 322 | 新增 | |
| 草登 | 75 | 馬爾康草登 Maerkang-Tshobdun-A YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 403 | ✔ |
| 76 | 馬爾康草登 Maerkang-Tshobdun-B YN-RGLD@YN | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@YN | 英 | 1220 | ✔ | |
| 77 | 馬爾康草登 Maerkang-Tshobdun YB2020 | 中國語保工程 | 語保工程 2020 | 漢 | 2606 | ✔ | ||
| 78 | 馬爾康草登 Caodeng JS-Caodeng | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Sun J 97 Cao | 英 | 2657 | ✔ | |
| 79 | 馬爾康草登 Tshobdun Lai&List2023 | Lexibank | Rgyalrongic | Lai&List2023 | 英 | 254 | 新增 | |
| 茶堡 | 80 | 茶堡[沙爾宗B] Japhug-Shaerzong-B YN-RGLD@GJ | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@GJ | 英 | 948 | ✔ |
| 81 | 嘉絨北 rGyalrong(Northern) SHK-rGNQ | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Sun H 91 rNQ | 英 | 319 | 詞少 | |
| 82 | 茶堡[龍爾甲] Maerkang-Longerjia YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 402 | ✔ | |
| 83 | 茶堡[大藏] Maerkang-Dazang YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 413 | ✔ | |
| 84 | 茶堡[沙爾宗A] Japhug-Shaerzong-A YN-RGLD@TS | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Nagano 2013 rGyDB@TS | 英 | 422 | ✔ | |
| 85 | 茶堡[干木鳥村] Japhug Lai&List2023 | Lexibank | Rgyalrongic | Lai&List2023 | 英 | 333 | 新增 | |
| 86 | 茶堡[干木鳥村] Japhug Jacques2021 | 論著 | Rgyalrongic | Jacques2021 | 英 | 2777 | 新增 | |
| 嘉絨待定 | 87 | 壤塘石里 Shili JS-Shili | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Sun J 97 Shi | 英 | 46 | 詞少 |
| 88 | 嘉絨 rGyalrong ACST | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Chou 72 | 英 | 1 | 詞少 | |
| 89 | 嘉絨 rGyalrong JAM-Ety | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Matisoff 87 BP | 英 | 1 | 詞少 | |
| 90 | 嘉絨 rGyalrong JAM-GSTC | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Matisoff 85 GSTC | 英 | 4 | 詞少 | |
| 91 | 嘉絨 rGyalrong JAM-VSTB | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Matisoff 78 VSTB | 英 | 3 | 詞少 | |
| 92 | 嘉絨 rGyalrong RJL-DPTB | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | LaPolla 87 | 英 | 16 | 詞少 | |
| 93 | 嘉絨 rGyalrong STC | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Benedict 72 STC | 英 | 54 | 詞少 | |
| 94 | 嘉絨 rGyalrong WSC-SH | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Coblin 86 | 英 | 2 | 詞少 | |
| 95 | 嘉絨 rGyalrong(Tsuta) STC | STEDT | 3.3.1 rGyalrong | Benedict 72 STC | 英 | 1 | 詞少 |
| 附:「嘉絨語支」印象 |
|---|
這裡的嘉絨語支包含四土、茶堡、草登、日部四類語言(20多年前向柏霖建立的嘉絨語四分體系)。廣義的嘉絨語還包括綽斯甲語(拉塢戎語)、爾龔語(道孚語),古音小鏡把它們放在了「爾龔語支」中(見另一個網頁)。最廣義的嘉絨語還包含嘉絨18土司地盤上的各種語言,幾乎近似「羌語支」,今天已經很少採用了。 這四類語言中,四土-日部差異最大,已接近我定下的語支極限(有序程度9%),折合時間約4000年,它倆可能比甲骨文更古老。不過大部分人不接受如此長久。 嘉絨語是語言鏈條,「四土-茶堡-草登-日部」就像4個手拉手的小朋友,四土、日部是最外面2人,它倆差異最大,茶堡、草登位於中間,差異比較溫和。 茶堡是四土-草登的漸變,草登是茶堡-日部的漸變,一環連著一環…… 漸變,不需要語言接觸解釋,它是地理上的自然發展,它們長期生活在一起,在語言分化中形成鏈條,是大自然的運作。 如果沒有茶堡、草登的紐帶,四土、日部會被我拆成兩個獨立語支。 嘉絨語的內部,不是方言,不是普通語言,是語支級的裂痕。 只有四土是親密的,它的最近祖語年代,推測距今約1300年,大體和吐蕃王國鼎盛期接近,雖然它和藏語沒有直接關係。其他三個語組非常遙遠,是上古、遠古的遺物。 關係樹上的斜向虛線,不是隨意畫的,它是深思熟慮的結果:每個節點表示這兩類語言的平均差異所折合成的時間,這樣可以更好地表達這四類語言在我頭腦中的關係。 這些材料大部分源自长野泰彥等學者建設的rGyalrongic languages Database數據庫,它是探索嘉絨語關係的大寶貝。該庫大部分四土語言點都有500年以上的差異,布點比較合理,使差異較大,多樣性被記錄。50多筆四土數據可分成東、南、西、北四個組,組內語言點差異多在500-1000年,四組間差異在1000-1300年,只有極少數語言點比較特殊(如金川太陽河,它和大家的差異比較大,位於樹中四土的最外面)。 嘉絨語支是幸運的,它的主要分支都有出色學者在研究,目前已有多本很厚的專著、博士論文以及7000詞規模的公開詞典庫(茶堡語、向柏霖),更新的關係結果請關注學界新動向。 (站長 2026-2-15) |